اختلال دو قطبی

اختلال دو قطبی یا همان اختلال افسردگی – شیدایی یک وضعیت سلامت روان پیچیده است که باعث نوسانات شدید خلق و خو می شود و بر سطوح انرژی، رفتار و توانایی فرد برای عملکرد در زندگی روزمره تأثیر می گذارد. این تغییرات خلقی از دوره‌های شیدایی، که در آن فرد بسیار پرانرژی و سرخوش است، تا دوره‌های افسردگی، که در آن احساس غم و ناامیدی غالب می‌شود، متغیر است.

اختلال دو قطبی در صورت عدم درمان می تواند به طور قابل توجهی بر روابط، کار و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد.

تشخیص اختلال دو قطبی نیاز به یک ارزیابی روانپزشکی کامل دارد، از جمله:

• بررسی تاریخچه پزشکی – پزشک علائم گذشته و فعلی را ارزیابی می کند.
• بررسی خلق و خو – نگه داشتن دفترچه ای از تغییرات خلقی به تشخیص کمک می کند.
• ارزیابی روانپزشکی – مصاحبه ها و پرسشنامه ها به شناسایی اختلالات خلقی کمک می کند.

انواع اختلال دو قطبی

اختلال دوقطبی I
اختلال دو قطبی I شدیدترین شکل است که با دوره های شیدایی که حداقل هفت روز طول می کشد یا نیاز به بستری شدن در بیمارستان مشخص می شود. این دوره‌ها اغلب با دوره‌های افسردگی دو هفته یا بیشتر به‌دنبال می‌آیند. برخی از افراد ممکن است دوره های مختلط را تجربه کنند که در آن علائم شیدایی و افسردگی به طور همزمان رخ می دهد.

اختلال دو قطبی II
اختلال دوقطبی II با دوره‌های افسردگی مکرر و دوره‌های هیپومانیک مشخص می‌شود که شدت آن‌ها کمتر از شیدایی کامل است. بر خلاف دو قطبی I، افراد مبتلا به دوقطبی II دوره های شیدایی شدید را تجربه نمی کنند، اما دوره های افسردگی آنها می تواند ناتوان کننده باشد.

اختلال سیکلوتیمیک
اختلال سیکلوتیمیک شامل نوسانات مزمن خلقی است که معیارهای تشخیصی دوره های مانیک یا افسردگی کامل را برآورده نمی کند. علائم حداقل به مدت دو سال در بزرگسالان و یک سال در کودکان ادامه می یابد و اغلب باعث بی ثباتی عاطفی می شود.

سایر اختلالات دوقطبی مشخص و نامشخص
برخی از افراد علائمی شبیه دوقطبی را تجربه می کنند که در دسته بندی های بالا قرار نمی گیرند. این موارد بسته به شدت و مدت زمان ممکن است به عنوان سایر اختلالات دوقطبی مشخص یا نامشخص طبقه بندی شوند.

علائم اختلال دو قطبی

اختلال دوقطبی بسته به مرحله بیماری به روش‌های مختلفی بروز می‌کند.

علائم شیدایی
شیدایی حالتی از افزایش انرژی و سرخوشی است. علائم رایج عبارتند از:

• شادی بیش از حد یا تحریک پذیری
• افزایش انرژی و کاهش نیاز به خواب
• افکار مسابقه ای و گفتار سریع
• رفتارهای تکانشی و مخاطره آمیز، مانند خرج کردن بی پروا یا فعالیت های خطرناک
• بزرگ نمایی و اعتناد به نفس بیش از حد

علائم افسردگی
مرحله افسردگی اختلال دوقطبی می تواند طاقت فرسا باشد. علائم عبارتند از:

• غم و اندوه یا پوچی مداوم
• از دست دادن علاقه به فعالیت ها
• خستگی و کم انرژی بودن
• اختلالات خواب (بی خوابی یا خواب زیاد)
• مشکل در تمرکز و تصمیم گیری
• افکار یا تلاش های خودکشی

اپیزودهای ترکیبی
در برخی موارد، افراد علائم شیدایی و افسردگی را همزمان تجربه می کنند. این ترکیب می تواند بسیار ناراحت کننده باشد و منجر به بی ثباتی شدید خلق و خو و افزایش خطر خودکشی شود.

علل و عوامل خطر

عوامل ژنتیکی
اختلال دوقطبی معمولا در خانواده ها دیده می شود. مطالعات نشان می دهد که افرادی که والدین یا خواهر یا برادرشان مبتلا به اختلال دوقطبی هستند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند. با این حال، هیچ ژن واحدی به عنوان عامل شناسایی نشده است.

عوامل بیولوژیکی
شیمی مغز نقش حیاتی در تنظیم خلق و خو دارد. عدم تعادل در انتقال دهنده های عصبی، مانند دوپامین و سروتونین، می تواند به علائم دوقطبی کمک کند. علاوه بر این، ناهنجاری های ساختاری در مغز نیز ممکن است با این اختلال مرتبط باشد.

محرک های محیطی و روانی
استرس و تروما – وقایع زندگی مانند سوء استفاده، از دست دادن یکی از عزیزان یا مشکلات مالی می‌توانند باعث بروز این رویدادها شوند.
سوء مصرف مواد – سوء مصرف مواد مخدر و الکل می تواند علائم را بدتر کند یا باعث ایجاد نوسانات خلقی شود.
تأثیرات فصلی و سبک زندگی – تغییر در الگوی خواب، رژیم غذایی یا قرار گرفتن در معرض نور خورشید می تواند بر ثبات خلق و خوی تأثیر بگذارد.

روش های درمانی برای اختلال دوقطبی

داروها
تثبیت کننده های خلق و خو (به عنوان مثال، لیتیوم) به مدیریت نوسانات خلقی شدید کمک می کند.
در صورت بی اثر بودن تثبیت کننده های خلقی از داروهای ضد روان پریشی استفاده می شود.
داروهای ضد افسردگی ممکن است همراه با تثبیت کننده های خلقی برای جلوگیری از تحریک شیدایی تجویز شوند.

روان درمانی
درمان شناختی رفتاری (CBT) به افراد کمک می کند تا الگوهای فکری منفی را تشخیص دهند.
آموزش روانی راهبردهای مقابله ای را آموزش می دهد.
ریتم درمانی بین فردی و اجتماعی باعث ارتقای روتین و ثبات می شود.

سبک زندگی و خود مدیریتی
ورزش منظم و رژیم غذایی متعادل سلامت روان را بهبود می بخشد.
خواب کافی برای تنظیم خلق و خو بسیار مهم است.
تکنیک های مدیریت استرس مانند مدیتیشن و تمرکز حواس به پیشگیری از اپیزودها کمک می کند.

بستری در بیمارستان و درمان اورژانسی
بستری شدن در بیمارستان ممکن است در طول دوره های شیدایی شدید یا افسردگی لازم باشد
راهبردهای مداخله در بحران از خودآزاری جلوگیری می کند.

سوالات متداول

آیا اختلال دوقطبی قابل درمان است؟ – نه، اما می توان آن را به طور موثر مدیریت کرد.
اختلال دو قطبی چگونه بر زندگی روزمره تأثیر می گذارد؟ – بر روابط، کار و ثبات خلق و خوی تأثیر می گذارد.
تفاوت بین دوقطبی I و دو قطبی II چیست؟ – دوقطبی I دارای اپیزودهای شیدایی کامل است، در حالی که دوقطبی II دارای دوره های هیپومانیک است.
آیا تغییرات سبک زندگی می تواند به مدیریت اختلال دو قطبی کمک کند؟ – بله، روال های سالم نوسانات خلقی را کاهش می دهد.
آیا اختلال دوقطبی همان نوسانات خلقی است؟ – نه، این شامل اپیزودهای خلقی شدید است که هفته ها طول می کشد.