اختلال افسردگی شیدایی

اختلال افسردگی شیدایی، که امروزه بیشتر به عنوان اختلال دو قطبی شناخته می شود، یکی از چالش برانگیزترین شرایط سلامت روان است. این اختلال با نوسانات خلقی شدید مشخص می شود که شامل دوره های شیدایی (خلق بالا) و دوره های افسردگی (خلق پایین) است که می تواند به شدت بر زندگی فرد تأثیر بگذارد. درک دامنه کامل این وضعیت نه تنها برای کسانی که تشخیص آن را گرفته اند بلکه برای عزیزان آنها و متخصصان روانپزشکی حیاتی است. با درمان و حمایت مناسب، افراد مبتلا به اختلال افسردگی شیدایی می توانند زندگی پربار و رضایت بخشی داشته باشند.

یک فرد مبتلا به اختلال افسردگی شیدایی ممکن است برای مدتی احساس خوبی داشته باشد، اما پس از آن خلق و خوی و رفتار او می تواند ناگهان به گونه ای تغییر کند که غیرقابل پیش بینی و خارج از کنترل به نظر می رسد.

کلید درک این اختلال درک این نکته است که دوره‌های شیدایی صرفاً دوره‌هایی از احساس خوب یا بیش‌فعالی نیستند – آنها اغلب شامل رفتارهای تکانشی، تفکر غیرمنطقی و تصمیم‌گیری ضعیف مانند خرج کردن مقادیر زیادی پول یا درگیر شدن در فعالیت‌ های ناایمن هستند. به طور مشابه، اپیزودهای افسردگی فراتر از احساس غم و اندوه است. آنها می توانند منجر به احساس ناامیدی شدید، عزت نفس پایین و بی علاقگی به فعالیت های روزانه شوند.

انواع اختلال افسردگی شیدایی

در حالی که همه انواع اختلال دوقطبی شامل نوسانات خلقی است، شدت، مدت و ماهیت این تغییرات خلقی بسته به نوع اختلال متفاوت است.

اختلال دوقطبی I

اختلال دوقطبی یک شدیدترین شکل این اختلال در نظر گرفته می شود. این بیماری با وقوع حداقل یک دوره شیدایی به مدت حداقل هفت روز یا نیاز به بستری شدن در بیمارستان تعریف می شود. دوره های افسردگی نیز رخ می دهد که اغلب حداقل دو هفته طول می کشد. در برخی موارد، افراد ممکن است در طول دوره های شیدایی دچار روان پریشی شوند.

• دوره شیدایی: شامل انرژی بسیار بالا، تکانشگری و کاهش نیاز به خواب است.
• اپیزود افسردگی: شامل غم و اندوه، ناامیدی و بی‌علاقگی مشخص به فعالیت‌ها است.

اختلال دوقطبی II

اختلال دوقطبی II شامل هیپومانیا، شکل خفیف‌تر شیدایی، و همچنین دوره‌های افسردگی شدید است. اگرچه هیپومانیا نیازی به بستری شدن در بیمارستان یا روان پریشی ندارد، اما همچنان باعث اختلال قابل توجه در عملکرد روزانه می شود.

• دوره هیپومانیک: مشابه شیدایی اما با شدت کمتر.
• دوره افسردگی: می تواند شدید و ناتوان کننده باشد.

اختلال سیکلوتیمیک (سیکلوتیمیا)

اختلال سیکلوتیمیک شکل خفیف‌تری از اختلال دوقطبی است که با دوره‌های متناوب هیپومانیا و افسردگی خفیف مشخص می‌شود که حداقل دو سال در بزرگسالان (یک سال در کودکان) طول می‌کشد. اگرچه این نوسانات خلقی به شدت در نوع I یا II نیستند، اما همچنان در زندگی فرد تداخل دارند.

علل و عوامل خطر

در حالی که علت دقیق اختلال افسردگی شیدایی هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اعتقاد بر این است که چندین عامل کلیدی در شروع و توسعه این بیماری نقش دارند.

1. عوامل ژنتیکی
تحقیقات نشان می‌دهد که اختلال دوقطبی معمولاً در خانواده‌ها دیده می‌شود که نشان‌دهنده یک مؤلفه ژنتیکی است. اگر یکی از بستگان نزدیک، مانند والدین یا خواهر و برادر، این اختلال را داشته باشد، خطر ابتلا به آن افزایش می یابد. با این حال، داشتن یکی از اعضای خانواده مبتلا به اختلال دوقطبی تضمین نمی کند که فردی به این بیماری مبتلا شود.

2. عدم تعادل شیمیایی در مغز
تصور می شود که اختلال دوقطبی با عدم تعادل در انتقال دهنده های عصبی (پیام رسان های شیمیایی در مغز) مرتبط است. سروتونین، دوپامین و نوراپی نفرین برخی از انتقال دهنده های عصبی هستند که با تنظیم خلق و خوی مرتبط هستند. اختلال در عملکرد طبیعی این مواد شیمیایی می تواند به نوسانات خلقی مشخصه اختلال دوقطبی کمک کند.

3. محرک های محیطی و سبک زندگی
برخی از عوامل استرس زا یا رویدادهای زندگی می توانند به عنوان محرک برای دوره های دوقطبی عمل کنند. تجارب آسیب زا، سوء استفاده، سوء مصرف مواد یا حتی مشکلات خواب می‌تواند باعث ایجاد دوره‌های شیدایی و افسردگی در افرادی شود که مستعد این اختلال هستند. علاوه بر این، تغییرات عمده زندگی مانند نقل مکان به یک مکان جدید یا تغییر شغل می تواند به عنوان عوامل استرس زا عمل کند که یک قسمت خلقی را تحریک می کند.

علائم اختلال افسردگی شیدایی

مشخصه اختلال دوقطبی، نوسانات شدید خلقی است که بین دوره های شیدایی و افسردگی متناوب می شود.

اپیزودهای شیدایی (حالت بالا)
در طول دوره شیدایی، افراد ممکن است موارد زیر را نشان دهند:

• انرژی بیش از حد یا بی قراری
• خلق و خوی سرخوشانه یا تحریک پذیر که ممکن است روزها ادامه داشته باشد
• افکار مسابقه ای و گفتار سریع
• کاهش نیاز به خواب (احساس استراحت تنها پس از چند ساعت)
• تکانشگری، از جمله رفتارهای پرخطر مانند خرج کردن بی پروا یا رابطه جنسی محافظت نشده
• تفکر بزرگ (احساس شکست ناپذیری یا داشتن توانایی های ویژه)

اپیزودهای افسردگی (حالت پایین)
از طرف دیگر، در طول دوره های افسردگی، فرد ممکن است موارد زیر را تجربه کند:

• غمگینی یا ناامیدی شدید
• خستگی و بی انگیزگی
• تغییر در اشتها (افزایش یا کاهش)
• مشکل در تمرکز
• اختلالات خواب (بی خوابی یا خواب زیاد)
• افکار مرگ یا افکار خودکشی

برخی از افراد ترکیبی از علائم شیدایی و افسردگی را به طور همزمان تجربه می کنند که به عنوان دوره های مختلط شناخته می شود. این امر به ویژه خطرناک است، زیرا ممکن است فرد بسیار پرانرژی و آشفته باشد، اما همچنین عمیقاً غمگین یا ناامید است که منجر به خطر بالای خودآزاری یا خودکشی می شود.

گزینه های درمان

هیچ درمان قطعی برای اختلال افسردگی شیدایی وجود ندارد، اما قابل درمان است. درمان مناسب می تواند به افراد کمک کند تا زندگی پایدار داشته باشند. درمان معمولاً شامل ترکیبی از دارو، درمان و مدیریت سبک زندگی است.

1. دارو
داروها در درمان اختلال دوقطبی نقش اساسی دارند. انواع متداول عبارتند از:

تثبیت کننده های خلقی (به عنوان مثال، لیتیوم): اینها معمولاً اولین خط دفاعی برای مدیریت هر دو دوره شیدایی و افسردگی هستند.
داروهای ضد روان پریشی (به عنوان مثال، اولانزاپین، کویتیاپین): این داروها می توانند به مدیریت علائم شدید شیدایی کمک کنند و گاهی اوقات در ترکیب با تثبیت کننده های خلقی استفاده می شوند.
داروهای ضد افسردگی: این داروها ممکن است برای درمان دوره‌های افسردگی استفاده شوند، اما معمولاً با احتیاط تجویز می‌شوند، زیرا در صورت عدم مدیریت صحیح می‌توانند باعث بروز دوره‌های شیدایی شوند.

2. درمان و مشاوره
درمان اغلب در کنار دارو برای کمک به افراد برای مقابله با جنبه های عاطفی و عملی این اختلال استفاده می شود. درمان شناختی رفتاری (CBT) به افراد کمک می‌کند تا الگوهای تفکر منفی را که می‌تواند به اپیزودهای خلقی کمک کند، شناسایی و تغییر دهند. خانواده درمانی و آموزش روانی نیز برای کمک به اعضای خانواده در درک و حمایت از عزیزانشان مفید است.

3. سبک زندگی و مدیریت رفتار
یک برنامه خواب ثابت، روتین ورزش و تکنیک های مدیریت استرس می تواند به طور قابل توجهی به مدیریت نوسانات خلقی کمک کند. مشاوره منظم یا معاینات روانپزشکی برای موفقیت طولانی مدت ضروری است.

4. Rtms
آر تی ام اس یک روش درمانی نوین و موثر در بهبود اختلال افسردگی شیدایی است که توسط متخصصان ما در مرکز کلینیکال تی ام اس ارائه می شود.