آر تی ام اس (rTMS) یا تحریک مغناطیسی جمجمه ای مکرر یک روش پزشکی غیر تهاجمی است که برای اختلالات سلامت روان و عصبی کاربرد دارد. از میدان های مغناطیسی برای تحریک نواحی خاصی از مغز استفاده می کند و شرایطی مانند افسردگی و اضطراب را تسکین می دهد. rTMS که به عنوان جایگزینی برای درمانهای تهاجمی معرفی شد، تبدیل به یک تغییر بازی در پزشکی مدرن شده است و به افراد بیشماری در سراسر جهان امید میدهد.
آر تی ام اس که در دهه 1980 توسعه یافت، به دلیل توانایی آن در هدف قرار دادن مناطق مغز بدون نیاز به جراحی یا دارو، کشش قابل توجهی پیدا کرد. با افزایش تحقیقات و پیشرفت های تکنولوژیکی، کاربردهای آن فراتر از سلامت روان گسترش یافته و شامل توانبخشی سکته مغزی و مدیریت درد می شود.
rTMS یا تحریک مغناطیسی جمجمه ای مکرر، شامل رساندن پالس های مغناطیسی به مغز از طریق یک دستگاه تخصصی است. این پالس ها جریان های الکتریکی کوچکی را در مناطق مورد نظر ایجاد می کنند و فعالیت مغز را تعدیل می کنند. بسته به فرکانس تحریک، این مدولاسیون می تواند فعالیت عصبی را تقویت یا سرکوب کند.
چیزی که rTMS را متمایز می کند، ماهیت غیر تهاجمی آن است. برخلاف جراحی یا سایر روشهای تهاجمی، rTMS نیازی به بیهوشی، برش یا نقاهت ندارد. بیماران در طول جلسات بیدار و هوشیار می مانند.
انواع تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS)
همه درمان های TMS یکسان ایجاد نمی شوند. انواع مختلفی وجود دارد که هر کدام برای کاربردهای خاصی مناسب هستند:
- TMS تک پالسی: یک پالس مغناطیسی را برای مشاهده پاسخ های مغز ارسال می کند. اغلب در تحقیقات استفاده می شود.
- rTMS: پالسهای تکراری را در فواصل زمانی تنظیم شده ارائه میکند و آن را برای کاربردهای درمانی ایدهآل میکند.
- Deep TMS: از سیم پیچ های تخصصی برای رسیدن به مناطق عمیق تر مغز استفاده می کند و دامنه درمان بالقوه خود را گسترش می دهد.
مکانیسم آر تی ام اس
در قلب rTMS اصل القای الکترومغناطیسی نهفته است. یک سیم پیچ مغناطیسی میدان های مغناطیسی ایجاد می کند که به جمجمه نفوذ می کند و جریان های الکتریکی را در مناطق مورد نظر مغز القا می کند. این جریانها بر فعالیت عصبی تأثیر میگذارند، یا بر اساس اهداف درمان، آن را افزایش یا کاهش میدهند.
به عنوان مثال، در موارد افسردگی، rTMS اغلب قشر جلوی مغز چپ را هدف قرار می دهد – منطقه ای که با تنظیم خلق و خوی مرتبط است. تحریک این ناحیه به بازگرداندن تعادل به فعالیت مغز کمک می کند و در طول زمان علائم را کاهش می دهد.
تجهیزات مورد استفاده در آر تی ام اس
- سیم پیچ مغناطیسی: دستگاهی که برای ارسال پالس های مغناطیسی استفاده می شود.
- واحد کنترل: شدت، فرکانس و مدت پالس ها را تنظیم می کند.
- صندلی بیمار: به طور ویژه برای راحتی در طول درمان طراحی شده است.
کاربردهای rTMS
درمان اختلالات سلامت روان
یکی از شناخته شده ترین کاربردهای rTMS در درمان شرایط سلامت روان، به ویژه اختلال افسردگی اساسی (MDD) است. برای افرادی که به درمان های سنتی مانند دارو پاسخ نمی دهند، rTMS یک جایگزین امیدوارکننده ارائه می دهد. مطالعات بهبود قابل توجهی در خلق و خو و عملکرد پس از جلسات مداوم نشان داده است.
همچنین در رسیدگی به اختلالات اضطرابی، به بیماران کمک می کند تا مدارهای بیش فعال مغز خود را تنظیم کنند و به تعادل عاطفی دست یابند.
کاربردهای عصبی
علاوه بر سلامت روان، rTMS در موارد زیر نیز موثر بوده است:
- توانبخشی سکته مغزی: ارتقاء انعطاف پذیری عصبی برای بازیابی عملکردهای از دست رفته.
- مدیریت درد: تعدیل مناطق مغز درگیر در درک درد مزمن.
با تحقیقات در حال انجام، دامنه rTMS در نورولوژی همچنان در حال گسترش است و به بیماران مبتلا به شرایطی که قبلاً غیرقابل درمان تلقی می شد، امیدواری می دهد.
مزایای آر تی ام اس rTMS
ماهیت غیر تهاجمی rTMS
برخلاف جراحی های تهاجمی یا داروهایی با عوارض جانبی سیستمیک، rTMS یک روش غیرتهاجمی با حداقل خطرات است. بیماران می توانند بلافاصله پس از هر جلسه به فعالیت های روزمره خود ادامه دهند. این راحتی آن را به گزینه ای جذاب برای افرادی که به دنبال درمان های موثر و در عین حال کم خطر هستند تبدیل می کند.
اثربخشی بلند مدت
تحقیقات نشان داده است که مزایای rTMS اغلب طولانی مدت است، به ویژه زمانی که با جلسات منظم همراه باشد. بروز کم عوارض جانبی جذابیت آن را بیشتر می کند و آن را به گزینه ای پایدار برای بسیاری تبدیل می کند.
سوالات متداول
آر تی ام اس چه حسی دارد؟
اکثر بیماران در طول درمان احساس ضربه زدن بر روی پوست سر خود را توصیف می کنند. در حالی که برخی ممکن است ناراحتی خفیفی را تجربه کنند، به طور کلی به خوبی تحمل می شود.
چقدر طول می کشد تا نتایج rTMS را ببینید؟
بسیاری از بیماران بعد از 2 تا 3 هفته بعد از درمان متوجه بهبودی می شوند
آیا می توان آر تی ام اس را با سایر درمان ها ترکیب کرد؟
بله، rTMS اغلب در کنار دارو و درمان برای بهبود نتایج استفاده می شود. گزینه ها را با ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی خود در میان بگذارید.
آیا عوارض جانبی طولانی مدت rTMS وجود دارد؟
عوارض جانبی طولانی مدت نادر است. اکثر بیماران فقط ناراحتی موقت و خفیف را تجربه می کنند که مدت کوتاهی پس از درمان برطرف می شود.

