توانبخشی سکته مغزی با rTMS یک روش درمانی نوین است که در سالیان اخیر طرفداران زیادی طرفداران زیادی پیدا کرده است. سکته مغزی یکی از علل اصلی ناتوانی در سراسر جهان است که سالانه میلیون ها نفر را تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری زمانی رخ می دهد که جریان خون به مغز قطع می شود و منجر به نقایص عصبی مانند فلج، اختلالات گفتاری و اختلال عملکرد شناختی می شود. راه بهبودی پس از سکته مغزی اغلب طولانی و چالش برانگیز است و برای بازیابی عملکردهای از دست رفته نیاز به توانبخشی گسترده دارد و توانبخشی سکته مغزی با rTMS یک روش موثر است.
یکی از امیدوارکننده ترین پیشرفت ها در توانبخشی سکته مغزی، آر تی ام اس (تحریک مغناطیسی جمجمه ای مکرر (rTMS)) است. این تکنیک غیر تهاجمی از میدان های مغناطیسی برای تحریک سلول های عصبی در مغز استفاده می کند که باعث افزایش انعطاف پذیری عصبی و کمک به بهبودی می شود. اما چقدر موثر است و آیا واقعاً می تواند نتایج توانبخشی سکته مغزی را افزایش دهد؟
بهبودی سکته مغزی به زمان حساس است و توانبخشی زودهنگام به طور قابل توجهی نتایج را بهبود می بخشد. مغز توانایی قابل توجهی برای سازماندهی مجدد خود دارد، اما این انعطاف پذیری در چند ماه اول پس از سکته بیشتر فعال است. درمان سریع می تواند به بیماران کمک کند تا حرکت، گفتار و عملکردهای شناختی را بازیابند.
رویکردهای توانبخشی سکته مغزی
روش های سنتی توانبخشی سکته مغزی عبارتند از:
فیزیوتراپی – حرکت و قدرت را بهبود می بخشد.
کاردرمانی – به بازیابی مهارت های زندگی روزمره کمک می کند.
گفتار درمانی – به مشکلات ارتباطی و بلع کمک می کند.
شناخت درمانی – از حافظه و بازیابی حل مسئله پشتیبانی می کند.
در حالی که این رویکردها موثر هستند، اغلب نیاز به تلاش طولانی دارند و ممکن است برای همه بیماران کارایی نداشته باشند.
توانبخشی سکته مغزی با rTMS
rTMS یک روش غیرتهاجمی تحریک مغز است که از پالس های الکترومغناطیسی برای تحریک فعالیت عصبی استفاده می کند. به طور گسترده ای در درمان اختلالات عصبی و روانپزشکی، از جمله افسردگی و بیماری پارکینسون استفاده شده است.
rTMS چگونه کار می کند؟
سیم پیچی که روی پوست سر قرار می گیرد، پالس های مغناطیسی را ارسال می کند.
این پالس ها باعث ایجاد فعالیت الکتریکی در نواحی مورد نظر مغز می شوند.
این تحریک باعث تقویت نوروپلاستیسیته، بهبود عملکرد و ریکاوری مغز می شود.
انواع rTMS در توانبخشی سکته مغزی با rTMS
rTMS با فرکانس بالا (≥5 هرتز) – فعالیت مغز را در نیمکره آسیب دیده تحریک می کند.
rTMS با فرکانس پایین (≤1 هرتز) – فعالیت بیش از حد را در نیمکره آسیبدیده سرکوب میکند و عملکرد مغز را متعادل میکند.
تحریک انفجار تتا (TBS) – شکل سریعتر و کارآمدتر rTMS.
rTMS توانبخشی سکته مغزی را از طریق:
تعدیل تحریک پذیری قشر مغز در مغز.
تشویق سازماندهی مجدد سیناپسی و ترمیم اعصاب.
تقویت مسیرهای عصبی درگیر در حرکت و شناخت.
مزایای rTMS
1. افزایش نوروپلاستیسیته
rTMS توانایی طبیعی مغز برای سازماندهی مجدد خود را تسریع می کند و به بیماران این امکان را می دهد تا عملکردهای از دست رفته را به طور موثرتری بازیابی کنند.
2. بهبود عملکرد حرکتی
مطالعات نشان می دهد که rTMS می تواند حرکت اندام فوقانی و تحتانی را بهبود بخشد، هماهنگی را بهبود بخشد و اسپاسم را کاهش دهد.
3. بازیابی شناختی و گفتاری
rTMS در بهبود حافظه، توجه و مهارت های حل مسئله و همچنین کمک به بهبودی آفازی در بیماران سکته مغزی نویدبخش بوده است.
4. مزایای عاطفی و روانی
افسردگی و اضطراب پس از سکته شایع است. ثابت شده است که rTMS در کاهش اختلالات خلقی، بهبود بهزیستی کلی موثر است.
کاربرد rTMS در توانبخشی سکته مغزی
همه بازماندگان سکته مغزی کاندید مناسبی برای rTMS نیستند. نامزدهای ایده آل عبارتند از:
بیماران با اختلالات متوسط تا شدید.
کسانی که پاسخ محدودی به توانبخشی سنتی نشان داده اند.
افراد بدون موارد منع مصرف (مانند صرع، ایمپلنت فلزی).
پروتکل های درمان و مدت زمان
جلسات معمولا 20-40 دقیقه طول می کشد.
درمان ممکن است روزانه به مدت چند هفته انجام شود.
اثرات ممکن است چند جلسه طول بکشد تا ظاهر شوند، با بهبود مستمر در طول ماهها.
ترکیب با سایر روش های درمانی
rTMS زمانی موثرتر است که با توانبخشی سنتی مانند فیزیوتراپی و تمرینات شناختی ترکیب شود.
سوالات متداول
چقدر بعد از سکته می توان از rTMS استفاده کرد؟ rTMS معمولاً در عرض چند هفته تا چند ماه پس از سکته مغزی استفاده می شود، اما زمان بندی بستگی به موارد فردی دارد.
آیا rTMS برای همه بیماران سکته مغزی ایمن است؟ اکثر بیماران آن را به خوبی تحمل می کنند، اما بیماران مبتلا به صرع یا ایمپلنت های فلزی ممکن است مناسب نباشند.
چه مدت طول می کشد تا شاهد بهبود با rTMS باشیم؟ برخی از بیماران طی چند هفته متوجه تغییرات می شوند، در حالی که برخی دیگر زمان بیشتری طول می کشد.
آیا می توان از rTMS در کنار دارو استفاده کرد؟ بله، می توان آن را با داروها برای بهبودی بهینه ترکیب کرد.

