آر تی ام اس برای درمان افسردگی یک روش غیرتهاجمی تحریک مغز است که به عنوان یک گزینه درمانی امیدوارکننده برای افسردگی، به ویژه برای کسانی که به درمان های سنتی مانند دارو یا روان درمانی پاسخ نداده اند، ظاهر شده است.
آر تی ام اس rTMS شامل استفاده از یک سیم پیچ مغناطیسی است که در برابر پوست سر قرار می گیرد تا پالس های کوتاه و متمرکز انرژی مغناطیسی را به مناطق خاصی از مغز ارسال کند. این پالس های مغناطیسی جریان های الکتریکی ضعیفی را القا می کنند که سلول های عصبی را تحریک کرده و بر فعالیت آنها تأثیر می گذارد.
آر تی ام اس برای درمان افسردگی چگونه است؟
مکانیسم های دقیق زیربنای اثرات درمانی rTMS هنوز در حال بررسی است، اما چندین نظریه ارائه شده است:
تغییر فعالیت مغز: اعتقاد بر این است که آر تی ام اس برای درمان افسردگی فعالیت مدارهای عصبی درگیر در تنظیم خلق و خو، مانند قشر جلوی مغز (PFC) را تعدیل می کند که نقش مهمی در پردازش عاطفی، تصمیم گیری و رفتار ایفا می کند. در افراد مبتلا به افسردگی، PFC ممکن است کاهش فعالیت را نشان دهد و rTMS ممکن است به عادی سازی این فعالیت کمک کند.
تعدیل انتقال دهنده عصبی: rTMS ممکن است بر آزادسازی انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین، دوپامین و نوراپی نفرین که در تنظیم خلق و خو نقش دارند، تأثیر بگذارد. با افزایش سطح این انتقال دهنده های عصبی، rTMS ممکن است علائم افسردگی را کاهش دهد.
نوروپلاستیسیته: آر تی ام اس برای درمان افسردگی ممکن است نورپلاستیسیته، توانایی مغز برای سازماندهی مجدد خود با ایجاد اتصالات عصبی جدید را افزایش دهد. این فرآیند ممکن است به مزایای طولانی مدت درمان rTMS کمک کند.
انواع rTMS
rTMS فرکانس بالا: این شامل ارسال انفجارهای سریع پالس های مغناطیسی در فرکانس های بالاتر از 5 هرتز است. معمولاً برای تحریک فعالیت مغز استفاده می شود.
rTMS فرکانس پایین: این شامل ارسال انفجارهای آهسته تر پالس های مغناطیسی در فرکانس های زیر 1 هرتز است. اغلب برای مهار فعالیت مغز استفاده می شود.
فرایند آر تی ام اس برای درمان افسردگی
rTMS به طور معمول در قشر جلوی مغزی پشتی جانبی چپ (DLPFC)، ناحیه ای از مغز که با تنظیم خلق و خوی مرتبط است، تجویز می شود. پارامترهای خاص درمان rTMS، مانند فراوانی، شدت و مدت زمان تحریک، توسط درمانگر بر اساس وضعیت فرد و اهداف درمانی تعیین می شود.
یک دوره معمول rTMS آر تی ام اس برای افسردگی شامل جلسات روزانه، معمولاً پنج روز در هفته، به مدت چهار تا شش هفته است. هر جلسه تقریبا 20-40 دقیقه طول می کشد.
اثربخشی آر تی ام اس در درمان افسردگی
مطالعات متعددی اثربخشی rTMS را در درمان افسردگی بررسی کرده اند و نتایج امیدوارکننده بوده است.
متاآنالیز و مرورهای سیستماتیک: چندین متاآنالیز و مرورهای سیستماتیک به این نتیجه رسیده اند که rTMS یک درمان موثر برای اختلال افسردگی اساسی است، به ویژه برای کسانی که به درمان های دیگر پاسخ نداده اند.
کارآزماییهای بالینی: کارآزماییهای بالینی نشان دادهاند که rTMS میتواند منجر به بهبود قابلتوجهی در علائم افسردگی شود، با نرخ پاسخدهی از 30٪ تا 60٪.
مقایسه سر به سر: برخی از مطالعات rTMS را با سایر درمان ها مانند داروهای ضد افسردگی مقایسه کرده اند و دریافته اند که rTMS می تواند در موارد خاص به اندازه دارو موثرتر باشد.
مزایای آر تی ام اس در درمان افسردگی
غیر تهاجمی: rTMS یک روش غیر تهاجمی است، به این معنی که نیازی به جراحی یا بیهوشی ندارد.
عوارض جانبی اندک: عوارض جانبی rTMS عموماً خفیف و موقتی هستند، مانند سردرد، ناراحتی پوست سر، و انقباض فک.
به خوبی تحمل می شود: اکثر بیماران rTMS را به خوبی تحمل می کنند و می توانند بلافاصله پس از درمان فعالیت های عادی خود را از سر بگیرند.
درمان سرپایی: rTMS معمولاً به صورت سرپایی تجویز میشود و به بیماران این امکان را میدهد تا به کارهای روزمره خود ادامه دهند.
دیگر موارد استفاده از rTMS
اختلال وسواس اجباری (OCD):
پالسهای مغناطیسی با شدت کم و به صورت تکراری به نواحی خاصی از مغز اعمال میشود. این پالسها فعالیت سلولهای عصبی را در نواحی هدف تغییر میدهند و به این ترتیب میتوانند بر عملکرد مدارهای عصبی مرتبط با اختلالات روانپزشکی از جمله اختلال وسواس اجباری تأثیر بگذارند.
مکانیسم اثر: در افراد مبتلا به OCD، برخی از نواحی مغز فعالیت بیش از حد دارند. آر تی ام اس با هدف قرار دادن این نواحی و تنظیم مجدد فعالیت آنها، میتواند به کاهش علائم وسواس و اجبار کمک کند.
مزایا:
غیرتهاجمی بودن: برخلاف برخی روشهای درمانی دیگر، آر تی ام اس نیازی به جراحی یا ورود ابزار به بدن ندارد.
عوارض جانبی کم: عوارض جانبی آر تی ام اس معمولاً خفیف و موقتی هستند و شامل سردرد، سرگیجه و تحریکپذیری میشود.
اثربخشی: مطالعات نشان دادهاند که آر تی ام اس میتواند به طور قابل توجهی علائم OCD را کاهش دهد، بهویژه در افرادی که به درمانهای دارویی پاسخ مناسبی ندادهاند.
ترک سیگار:
سیگار کشیدن یک عادت پیچیده است که در آن مغز تغییراتی را تجربه میکند. این تغییرات باعث ایجاد وابستگی به نیکوتین و تقویت میل به سیگار کشیدن میشود. آر تی ام اس با هدف قرار دادن این نواحی از مغز، میتواند به کاهش میل به سیگار کشیدن و بهبود کنترل بر این عادت کمک کند.
کاهش میل به نیکوتین: آر تی ام اس میتواند با تحریک نواحی مغزی مرتبط با پاداش و لذت، میل به نیکوتین را کاهش دهد.
بهبود کنترل تکانهها: این روش درمانی میتواند به تقویت توانایی فرد در کنترل تکانهها و مقاومت در برابر وسوسه سیگار کشیدن کمک کند.
کاهش اضطراب و استرس: آر تی ام اس میتواند به کاهش علائم ترک مانند اضطراب و استرس کمک کند که از عوامل مهم در شکست ترک سیگار هستند.
توانبخشی سکته مغزی:
بهبود عملکرد حرکتی: آر تی ام اس میتواند به بهبود قدرت عضلات، هماهنگی حرکات و تعادل در بیماران سکته مغزی کمک کند.
کاهش اسپاستیسیتی: اسپاستیسیتی یکی از عوارض شایع سکته مغزی است که با افزایش تون عضلانی همراه است. آر تی ام اس میتواند به کاهش اسپاستیسیتی و بهبود عملکرد حرکتی کمک کند.
بهبود عملکرد شناختی: آر تی ام اس میتواند به بهبود توجه، حافظه و تواناییهای زبانی در بیماران سکته مغزی کمک کند.
کاهش افسردگی: افسردگی یکی از عوارض شایع پس از سکته مغزی است. آر تی ام اس میتواند به کاهش علائم افسردگی کمک کند.
مزایای آر تی ام اس در توانبخشی سکته مغزی
غیرتهاجمی بودن: نیازی به جراحی یا ورود ابزار به بدن ندارد.
ایمنی بالا: عوارض جانبی آن معمولاً خفیف و موقتی هستند.
هدفمند بودن: امکان تحریک دقیق نواحی خاصی از مغز را فراهم میکند.
تکمیلی بودن: میتواند به عنوان یک روش مکمل همراه با سایر روشهای توانبخشی استفاده شود.
سایر موارد استفاده بالقوه:
- مدیریت درد: rTMS برای درمان شرایط درد مزمن، مانند سردردهای میگرنی و درد نوروپاتیک در حال بررسی است.
- اختلالات عصبی: تحقیقات برای بررسی پتانسیل rTMS در درمان سایر اختلالات عصبی مانند بیماری پارکینسون، صرع و وزوز گوش ادامه دارد.
- تقویت شناختی: برخی از مطالعات استفاده از rTMS را برای تقویت عملکردهای شناختی، مانند حافظه و توجه، در افراد سالم مورد بررسی قرار دادهاند.
